Trong những ngôi nhà phố san sát nhau, giếng trời thường được xem là giải pháp giúp đưa ánh sáng và không khí vào những khu vực nằm sâu bên trong. Một khoảng thông tầng có thể khiến căn nhà vốn tối và bí trở nên sáng, thoáng và có cảm giác rộng rãi hơn.

Nhưng giếng trời cũng là chi tiết kiến trúc dễ tạo ra hai thái cực. Thiết kế tốt có thể biến nó thành “lá phổi” của ngôi nhà. Thiết kế thiếu tính toán lại có thể khiến nhà nóng hơn, mưa hắt, ồn ào và phát sinh nhiều vấn đề trong quá trình sử dụng.

Vì sao nhà phố ngày càng chuộng giếng trời?

Nhà phố thường có mặt tiền hẹp nhưng chiều sâu lớn, trong khi hai bên có thể xây sát công trình liền kề. Điều này khiến các khu vực giữa nhà khó mở cửa sổ ra bên ngoài.

Giếng trời tạo ra một khoảng không theo phương đứng, giúp ánh sáng từ phía trên đi xuống các tầng bên dưới. Nếu được bố trí hợp lý, không gian giữa nhà có thể giảm cảm giác tối và phụ thuộc ít hơn vào hệ thống chiếu sáng nhân tạo vào ban ngày.

Ngoài ánh sáng, giếng trời còn có thể hỗ trợ lưu thông không khí và tạo điểm kết nối giữa các tầng.

Giếng trời không phải càng lớn càng tốt

Nhiều người có suy nghĩ rằng giếng trời càng rộng thì nhà càng sáng và thoáng.

Tuy nhiên, một khoảng mở quá lớn có thể khiến lượng nhiệt từ bên ngoài đi vào nhà nhiều hơn, đặc biệt trong những ngày nắng gắt. Ngược lại, giếng trời quá nhỏ lại có thể không mang lại hiệu quả đáng kể về ánh sáng và thông gió.

Điều quan trọng không nằm ở diện tích lớn hay nhỏ mà là tỷ lệ phù hợp với tổng thể ngôi nhà, vị trí bố trí và cách xử lý ánh sáng.

Một giếng trời được tính toán tốt có thể đưa ánh sáng đến nơi cần thiết mà không biến cả căn nhà thành một “ống hấp nhiệt”.

Vị trí đặt giếng trời ảnh hưởng đến toàn bộ công năng

Giếng trời có thể được bố trí ở giữa nhà, cuối nhà hoặc kết hợp với khu vực cầu thang.

Mỗi vị trí sẽ tạo ra hiệu quả khác nhau.

Nếu đặt tại khu vực cầu thang, giếng trời có thể giúp ánh sáng lan xuống các tầng và làm không gian giao thông bớt tối. Nếu bố trí ở giữa nhà, nó có thể trở thành khoảng kết nối giữa phòng khách và các khu vực phía trong.

Nhưng vị trí đẹp trên bản vẽ chưa chắc phù hợp với sinh hoạt thực tế. Cần tính đến nơi ánh sáng chiếu xuống, hướng nắng và những không gian nào sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Ánh sáng đẹp vào buổi sáng có thể trở thành nắng gắt vào buổi trưa

Đây là một trong những vấn đề thường chỉ được nhận ra sau khi chuyển vào ở.

Một căn nhà có giếng trời có thể rất đẹp vào buổi sáng khi ánh sáng chiếu nhẹ xuống sàn. Nhưng đến buổi trưa, lượng nhiệt tích tụ có thể khiến khu vực bên dưới trở nên nóng.

Vì vậy, thiết kế giếng trời cần tính đến các giải pháp kiểm soát nắng như mái che phù hợp, lam chắn, cây xanh hoặc các lớp vật liệu giúp giảm bức xạ.

Mục tiêu không phải là đưa càng nhiều ánh sáng vào nhà càng tốt, mà là đưa đúng lượng ánh sáng vào đúng thời điểm.

Mưa và chống thấm là bài toán không thể bỏ qua

Nếu giếng trời có phần mái che bằng kính hoặc vật liệu trong suốt, các vị trí tiếp giáp cần được xử lý kỹ.

Sau một thời gian sử dụng, hệ thống ron, khe tiếp nối hoặc vị trí thoát nước có thể trở thành nơi phát sinh thấm dột nếu chất lượng thi công không tốt.

Đối với giếng trời mở, vấn đề thoát nước càng cần được tính toán cẩn thận.

Chỉ cần nước mưa không thoát kịp, khu vực bên dưới có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt nếu giếng trời nằm gần cầu thang hoặc không gian sinh hoạt chính.

Một thiết kế đẹp nhưng không có phương án thoát nước hiệu quả có thể trở thành nguồn phát sinh chi phí sửa chữa lâu dài.

Giếng trời có thể làm tiếng ồn lan khắp nhà

Khoảng thông tầng không chỉ đưa ánh sáng và không khí đi qua.

Âm thanh cũng vậy.

Nếu một thành viên đang nói chuyện ở tầng dưới, âm thanh có thể vọng lên các tầng trên. Tiếng tivi, tiếng trẻ nhỏ chơi đùa hoặc tiếng sinh hoạt hằng ngày có thể lan rộng hơn so với nhà có các tầng được ngăn cách hoàn toàn.

Đối với gia đình đông người hoặc có nhu cầu riêng tư cao, đây là yếu tố nên được cân nhắc từ đầu.

Không gian mở tạo ra sự kết nối, nhưng đôi khi sự kết nối đó cũng đồng nghĩa với việc khó có được sự yên tĩnh.

Cây xanh dưới giếng trời có phải lúc nào cũng tốt?

Một khoảng cây xanh dưới giếng trời thường tạo cảm giác rất đẹp và gần gũi với thiên nhiên.

Tuy nhiên, việc trồng cây cần phù hợp với lượng ánh sáng, độ ẩm và khả năng chăm sóc. Không phải loại cây nào cũng phát triển tốt trong điều kiện ánh sáng chỉ chiếu xuống một phần thời gian trong ngày.

Ngoài ra, đất, nước tưới và lá rụng cũng cần được quản lý để tránh ẩm mốc hoặc làm tắc hệ thống thoát nước.

Một vài mảng xanh phù hợp và dễ chăm sóc đôi khi hiệu quả hơn một khu vườn nhỏ nhưng nhanh chóng trở thành gánh nặng.

Giếng trời giúp thông gió nhưng không tự động làm nhà mát

Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.

Không khí chỉ lưu thông hiệu quả khi có sự kết hợp giữa vị trí lấy gió, đường thoát khí và cách tổ chức các không gian trong nhà.

Một giếng trời cao nhưng xung quanh đều kín hoặc không có hướng gió phù hợp vẫn có thể khiến không gian nóng và bí.

Do đó, giếng trời nên được xem là một phần của tổng thể giải pháp thông gió, thay vì là chi tiết duy nhất quyết định việc căn nhà có thoáng hay không.

Khi mua nhà có giếng trời, nên kiểm tra gì?

Trước khi mua một căn nhà đã xây sẵn, nên quan sát kỹ:

• Lượng ánh sáng và mức độ nóng vào các thời điểm khác nhau trong ngày.
• Tình trạng trần, tường và các khu vực tiếp giáp có dấu hiệu thấm nước hay không.
• Hệ thống mái che và thoát nước.
• Khả năng lưu thông không khí trong toàn bộ căn nhà.
• Mức độ vọng âm giữa các tầng.
• Khả năng vệ sinh, bảo trì và sửa chữa phần mái hoặc khu vực trên cao.

Nếu có điều kiện, nên xem nhà vào cả thời điểm nắng và sau mưa để đánh giá sát hơn điều kiện sử dụng thực tế.

Một giếng trời tốt không chỉ để ngắm

Giếng trời có thể trở thành một trong những chi tiết đáng giá nhất của nhà phố. Nó mang ánh sáng vào những nơi cửa sổ không thể tiếp cận, tạo cảm giác không gian rộng hơn và giúp các tầng có sự kết nối với nhau.

Nhưng một khoảng thông tầng chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được bài toán ánh sáng, nhiệt độ, thông gió, tiếng ồn và nước mưa.

Một giếng trời đẹp có thể khiến người ta ấn tượng khi bước vào nhà. Nhưng một giếng trời được thiết kế tốt là khi người ở vẫn cảm thấy thoải mái với nó sau nhiều năm sinh sống.