Chất lượng vật liệu xây dựng đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng đối với chủ nhà, nhà thầu và người mua bất động sản. Không chỉ ảnh hưởng đến độ bền, an toàn và chi phí công trình, vật liệu còn liên quan trực tiếp đến khả năng kiểm soát chất lượng trong suốt quá trình thi công. Trong năm 2026, cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng công trình và chuyển đổi theo hướng xanh, cơ chế quản lý vật liệu xây dựng tiếp tục được hoàn thiện.
Không nên chỉ nhìn vào giá khi lựa chọn vật liệu
Trong thực tế xây dựng nhà ở, giá thành thường là tiêu chí được quan tâm đầu tiên. Tuy nhiên, vật liệu có giá thấp chưa chắc tạo ra tổng chi phí thấp nếu chất lượng không ổn định, tỷ lệ hao hụt cao hoặc phát sinh chi phí sửa chữa trong quá trình sử dụng.
Đối với các nhóm vật liệu quan trọng như xi măng, thép, gạch xây, kính, vật liệu hoàn thiện hoặc sản phẩm sử dụng cho hệ thống kỹ thuật của công trình, người mua nên quan tâm đến nguồn gốc, thông số kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và hồ sơ chất lượng thay vì chỉ so sánh giá bán.
Quy chuẩn chất lượng đang được tiếp tục cập nhật
Một diễn biến đáng chú ý là ngày 22/9/2026, Bộ Xây dựng công bố nội dung truyền thông đối với dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng. Dự thảo đề xuất QCVN 16:2026/BXD thay thế QCVN 16:2023/BXD. Đây vẫn là dự thảo đang được lấy ý kiến, do đó chưa thể xem các yêu cầu trong dự thảo là nghĩa vụ áp dụng chính thức đối với doanh nghiệp và người sử dụng.
Việc quy chuẩn tiếp tục được rà soát cho thấy quản lý chất lượng vật liệu xây dựng đang được đặt trong yêu cầu cao hơn về kiểm soát sản phẩm trước khi đưa vào công trình.
Chủ nhà cần kiểm tra gì trước khi mua?
Đối với công trình nhà ở riêng lẻ, chủ nhà nên yêu cầu nhà cung cấp hoặc nhà thầu cung cấp các thông tin cơ bản về sản phẩm. Tùy từng loại vật liệu, hồ sơ có thể bao gồm nguồn gốc, thông số kỹ thuật, tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn áp dụng, kết quả thử nghiệm và các tài liệu chứng minh chất lượng theo quy định.
Đặc biệt, với những vật liệu được sử dụng với khối lượng lớn, việc thay đổi sang một sản phẩm khác trong quá trình thi công cần được kiểm soát. Không nên tự ý thay thế vật liệu chỉ vì sản phẩm mới có giá thấp hơn mà chưa đánh giá sự tương thích với thiết kế và yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Nguồn cung vật liệu cũng là vấn đề cần theo dõi
Nguồn cung nguyên liệu xây dựng tại một số khu vực có thể tác động trực tiếp đến tiến độ và chi phí thi công. Bộ Xây dựng từng ghi nhận kiến nghị liên quan đến tình trạng nguồn cung cát, đá, đất đắp tại một số địa phương phía Nam thiếu ổn định, đồng thời cho biết đang triển khai các cơ chế nhằm tăng khả năng cung ứng khoáng sản làm vật liệu xây dựng và vật liệu san lấp.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý với những công trình có thời gian thi công kéo dài. Nếu hợp đồng không quy định rõ phương thức xử lý khi giá hoặc nguồn cung vật liệu biến động, chủ đầu tư có thể phát sinh tranh chấp với nhà thầu.
Vật liệu xanh đang trở thành xu hướng quan trọng
Bên cạnh yêu cầu về chất lượng, ngành xây dựng cũng đang hướng đến việc giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Bộ Xây dựng đã tổ chức hội thảo chuyên đề về vật liệu xây dựng xanh, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi của ngành xây dựng theo hướng tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
Với nhà ở dân dụng, xu hướng này có thể được thể hiện qua việc sử dụng vật liệu có khả năng tiết kiệm năng lượng, vật liệu tái chế, vật liệu có tuổi thọ cao hoặc những sản phẩm giúp giảm nhu cầu làm mát và bảo trì công trình.
Nhà thầu cần kiểm soát vật liệu ngay từ đầu
Đối với chủ đầu tư xây nhà riêng, một trong những cách hạn chế rủi ro là quy định rõ trong hợp đồng về chủng loại, thương hiệu hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật của vật liệu được sử dụng.
Nếu hợp đồng chỉ ghi chung chung như “vật liệu tương đương” mà không xác định tiêu chí tương đương, việc thay đổi sản phẩm có thể gây tranh cãi giữa chủ nhà và nhà thầu. Vì vậy, danh mục vật liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình nghiệm thu nên được xác định trước khi thi công.
Người mua nhà cũng cần quan tâm đến vật liệu
Không chỉ người trực tiếp xây nhà mới cần quan tâm đến vật liệu. Người mua nhà đã xây sẵn cũng có thể xem xét chất lượng hoàn thiện, hệ thống chống thấm, cửa, kính, thiết bị vệ sinh, vật liệu lát sàn, hệ thống điện nước và các dấu hiệu xuống cấp.
Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí bảo trì sau khi nhận nhà và chất lượng sử dụng trong dài hạn.
Trong năm 2026, vật liệu xây dựng đang được quản lý theo hướng ngày càng chú trọng chất lượng, nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và phát triển bền vững. Đối với chủ nhà và người mua bất động sản, thay vì lựa chọn vật liệu chỉ dựa trên giá, cần chuyển sang cách tiếp cận toàn diện hơn: đúng tiêu chuẩn, phù hợp công năng, có nguồn gốc rõ ràng và kiểm soát được chất lượng trong quá trình thi công.
