TAND khu vực 5 (tỉnh Hưng Yên) vừa tuyên phạt hành vi tự ý ngưng giải quyết hồ sơ cấp chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ vì hàng xóm không chịu ký xác nhận ranh giới là hoàn toàn trái pháp luật. Phán quyết này được xem là một "tiền lệ pháp lý" quan trọng, giải xỏa áp lực cho hàng nghìn hộ dân đang bị "mắc kẹt" sổ hồng vì mâu thuẫn giáp ranh.

Bị "treo" sổ hồng chỉ vì hàng xóm bất hợp tác

Theo hồ sơ vụ án, năm 1998, vợ chồng ông L. mua lại thửa đất số 266 đã được cấp giấy chứng nhận tại thị xã T. (tỉnh Thái Bình cũ, nay thuộc phường T., tỉnh Hưng Yên) và sinh sống ổn định từ đó đến nay.

Đến năm 2022, gia đình ông nghiêm túc chấp hành chủ trương của Nhà nước, bàn giao $17,3\text{ m}^2$ đất để phục vụ dự án mở rộng đường giao thông. Diện tích thực tế còn lại của gia đình là $126,9\text{ m}^2$.

Sau khi hoàn tất việc bàn giao mặt bằng, vợ chồng ông L. gửi hồ sơ xin đăng ký biến động và cấp lại sổ hồng cho phần diện tích đất còn lại. Tuy nhiên, hành trình thủ tục của gia đình bắt đầu gặp trở ngại khi hộ dân giáp ranh phát sinh tranh chấp ranh giới.

Ngày 31-7-2025, gia đình ông L. tiếp tục nộp lại hồ sơ. Một tuần sau (ngày 8-8-2025), Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai phối hợp cùng chính quyền địa phương xuống kiểm tra thực địa. Tại đây, do hai bên gia đình không tìm được tiếng nói chung về mốc giới, buổi làm việc dừng lại ở biên bản ghi nhận việc xác nhận ranh giới không thành công.

Ngay sau đó, phía Văn phòng Đăng ký đất đai đã đơn phương "treo" hồ sơ, ngừng tiến hành thủ tục cấp sổ cho ông L.

Bức xúc trước quyết định này, ông L. khởi kiện ra tòa. Ông cho rằng, dù phía hàng xóm không đồng ý ranh giới nhưng không hề đưa ra được chứng cứ chứng minh, cũng không có đơn tranh chấp được cơ quan có thẩm quyền thụ lý. Đặc biệt, phía Văn phòng Đăng ký đất đai đã không thực hiện lập bản mô tả ranh giới, mốc giới theo đúng quy định, gây thiệt hại nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của gia đình ông.

Hàng xóm không ký giáp ranh không phải lý do để dừng cấp sổ

Xem xét toàn bộ vụ việc, Hội đồng xét xử (HĐXX) TAND khu vực 5 (Hưng Yên) nhận định:

• Không có tranh chấp đang thụ lý: Mặc dù UBND phường T. từng tổ chức hòa giải tranh chấp giữa hai gia đình vào ngày 1-7-2025 và hướng dẫn khởi kiện ra tòa, nhưng sau đó UBND phường không tiếp nhận hay thụ lý thêm bất kỳ đơn từ tranh chấp nào.

• Không có căn cứ pháp lý để dừng hồ sơ: Tại thời điểm ông L. nộp hồ sơ (31-7-2025), không có cơ quan nhà nước nào đang thụ lý giải quyết tranh chấp đối với thửa đất này, đồng thời cũng không có bất kỳ quyết định ngăn chặn giao dịch hay tạm dừng đăng ký biến động nào từ cơ quan thẩm quyền.

• Không được dùng văn bản khác để "né" trách nhiệm: HĐXX khẳng định việc hộ liền kề không đồng ý ký giáp ranh hoặc liên tục gửi đơn kiến nghị không thể coi là căn cứ pháp lý để cơ quan đăng ký đất đai từ chối hay kéo dài thời gian xử lý. Việc Văn phòng Đăng ký đất đai dẫn chiếu Quyết định giải quyết khiếu nại số 330 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình cũ để hoãn hồ sơ là không đúng bản chất.

Đáng chú ý: HĐXX nhấn mạnh quy định tại điểm c khoản 3 Điều 13 Thông tư số 26/2024/TT-BTNMT đã nêu rất rõ quy trình xử lý cho trường hợp người sử dụng đất liền kề không chịu ký xác nhận ranh giới. Luật hoặc quy định hiện hành hoàn toàn không cho phép cơ quan đăng ký đất đai dừng giải quyết hồ sơ trong trường hợp này, mà bắt buộc phải tiếp tục thực hiện theo đúng chuỗi trình tự pháp lý.

Cụ thể, sau khi kiểm tra thực địa ngày 8-8-2025 không thành, lẽ ra Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai phải tiến hành lập bản mô tả ranh giới, mốc giới, sau đó chuyển cho UBND cấp xã niêm yết công khai và thực hiện các bước kế tiếp. Việc bỏ qua các bước này cho thấy đơn vị đã thực hiện thiếu trách nhiệm, vi phạm thời hạn giải quyết và xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi của người dân.

Buộc tiếp tục giải quyết hồ sơ cho dân 

Tuyên án sơ thẩm, HĐXX chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của vợ chồng ông L., khẳng định hành vi dừng giải quyết hồ sơ đăng ký biến động đất đai của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai là trái pháp luật.

Tòa tuyên buộc đơn vị này phải ngay lập tức tiếp tục thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình ông L. theo đúng quy trình, trình tự và thời hạn mà pháp luật đã quy định.

Phán quyết này là lời cảnh báo quan trọng đối với các cơ quan quản lý đất đai cấp cơ sở: Việc yêu cầu phải có "chữ ký giáp ranh" của hàng xóm không được coi là điều kiện tiên quyết mang tính đánh đố để ngưng cấp sổ hồng cho người dân.